„odbudować, co zniszczone, podtrzymywać, co odbudowane, pomścić, co niesprawiedliwe, umocnić, co właściwie rządzone…”

695 lat temu, 20 stycznia 1320 roku Władysław Łokietek został koronowany na króla Polski. Do maszych czasów nie przetrwała korona, której użyto w. Trakcie tej uroczystości, bowiem została zrabowana i przetopiona przez Prusaków po trzecim rozbiorze Polski.
Na szczęście do naszych przetrwał miecz koronacyjny, Szczerbiec, o którym ciekawie pisze Andrzej Nowak w drugim tomie swoich „Dziejów Polski”:

Na Wawelu jedynym oryginalnym świadkiem koronacji Wladyslawa Łokietka pozostaje Szczerbiec. Miecz koronacyjny królów polskich pojawia się dopiero wtedy, w roku 1320, choć Kronika wielkopolska nadaje Szczerbcowi wcześniejszą metrykę, za Anonimem zwanym Gallem odnawiając legendę o wyszczerbieniu miecza przez Bolesława Chrobrego o kijowska Złotą Bramę – w roku 1018. Nie bylo, jak już pisaliśmy, Złotej Bramy w Kijowie w roku 1018, powstala póżniej, a nasz Szczerbiec, przechowywany w skarbcu Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu, nie jest na pewno mieczem bojowym, a wyłącznie ceremonialnym. Żaden z władców nie stosowal go w walce. Znaczenie tego miecza, który zabłysnął po raz pierwszy 20 stycznia 1320 roku w naszej historii, nie jest jednak wcale przez to mniejsze. Wiemy, jaką funkcję spełniał podczas późniejszych koronacji. Wręczany był przez arcybiskupa-koronatora królowi wraz z formułą prośby, by za pomocą tego miecza „odbudować, co zniszczone, podtrzymywać, co odbudowane, pomścić, co niesprawiedliwe, umocnić, co właściwie rządzone…”. Miecznik koronny i arcybiskup przypasywali miecz królowi, ten wyciągał go z pochwy, trzykrotnie tnąc nim w powietrzu znak krzyża. To symbol królewskiego zobowiązania wobec wspólnoty, na czele której stawał – zobowiązania do odwagi, sprawiedliwości i roztropności

.

image

whatnext.pl/szczerbiec-byl-mieczem-koronacyjnym-krolow-polski/

Możemy go dziś podziwiać i zastanawiać nad jego osobliwą historią. Ten prosty dwuręczny miecz waży dziś 1260 gramów, ma 984 milimetry długości, z czego ostrze długie jest na 82 centymetry, maksymalna szerokość ostrza nie przekracza 5 centymetrów, grubość – 3 milimetrów. Nieduży ten miecz, pasuje do imienia – Łokietek. Ale jego siła leży gdzie indziej, poza materialnymi wymiarami. Wyrazić ją miały zdobiące Szczerbiec znaki. Przede wszystkim wstawiona w szczerbę pod rękojeścią tarcza z piastowskim białym, ukoronowanym orłem, na czerwonym tle: najważniejszy, najświętszy symbol polskości. Towarzyszy temu symbolowi cały zestaw innych, nie mniej fascynujących. Na awersie okrągłej głowicy Szczerbca umieszczony został w centrum symbol „T” – Tau, symbol ofiary Chrystusa, ustawiony pomiędzy literami „A”
i „Ω” Bóg jako początek i koniec. Litera „C” – pod „T” – oznacza może Chrystusa, a może nie umiemy rozszyfrować jej sensu. Dokoła biegnie napis: REC. FI- GVRA. TALET. AD AMOREM. REGUM. ET. PRINCIPVM. IRAS IVDICV. M – co przetłumaczyć można tak: „ten znak umacnia miłość królów, a gniew sędziów”, a co podkreśla znaczenie miecza jako symbolu sprawiedliwości władcy. Uchwyt Szczerbca ozdobiony jest na awersie lwem świętego Marka, wołem świętego Łukasza, zaś rewers – orłem świętego Iana i aniołem świętego Mateusza, czyli symbolami czterech ewangelistów, z którymi po obu stronach miecza jest baranek – symbol Zbawiciela. Na krawędzi uchwytu znajdowały się, dziś niezachowane, zatarte, ale dokładnie opisane i odrysowane W 1764 i 1792 roku napisy, mówiące o pochodzeniu Szczerbca. „To jest miecz czci godnego księcia Bolesława…” – tak w tłumaczeniu na polski można by oddać sens jednego. Drugi odczytać można jako: „z którym [przy pomocy którego] Pan Bóg, Zbawca Wszystkiego, niechaj pomoże mu [to jest właścicielowi miecza] przeciw wrogom. Amen”. Najbardziej tajemnicze wydają się napisy na jelcu, czyli poprzecznej listwie, chroniącej rękę dzierżącą miecz. Na awersie napis głosi, iż „ktokolwiek te imiona Boga ze sobą nosić będzie, temu żadne niebezpieczeństwo wogóle nie zaszkodzi”, na odwrocie zaś oddane są po łacinie hebrajskie słowa CON. CITOMON. EEVE SEDALAI. EBREbEL. Tłumaczyć można trzy ostatnie slowa jako imiona Boga: pierwsze tworzą samogłoski z niewypowiadanego imienia Jahwe, drugie – „Wszechmogący Najwyższy”, trzecie – „Ojciec Wszechwiedzący Bóg”. Wpro- wadzające „Con Citomon” znaczy być może: „pobudzą gorliwą wiarę”, lub (jeśli to po prostu Zniekształcona łacina – „Conor citare nomina”, a nie próba transliteracji hebrajskiego) — „ośmielę się wymienić imiona”. lleż znaczeń. Ileż, wolno chyba tak powiedzieć, najuroczystszych zaklęć, towarzyszy tej koronacji – i wszystkim następnym, których dotyka Szczerbiec. Podsumowujący badania nad tymi znaczeniami i samym mieczem trzej znakomici znawcy, Marcin Biborski, janusz Stępiński, Grzegorz Żabiński w studium z 2011 roku dochodzą do następujących wniosków. Szczerbiec, który spoczywa w skarbcu wawelskim, jest oryginalnym mieczem koronacyjnym królów polskich, od Łokietka poczynając. Szczerba jest prawdopodobnie skutkiem korozji metalu. Głowica, uchwyt i jelec wykonane są z pozłacanego srebra, wszystkie wyszły spod ręki jednego mistrza, Miecz powstał zapewne około roku 1250 – autorzy studium stawiają hipotezę, że być może w iberyjskim kręgu kulturowym, dostrzegają bowiem podobieństwa Szczerbca z XIII-wiecznymi mieczami świętej Kasyldy oraz Sancho IV, króla Kastylii i Leonu. Należał pierwotnie najpewniej do Bolesława Pobożnego, teścia Władysława Łokietka, a nie – jak przypuszcza część innych badaczy — do Bolesława Mazowieckiego. Miecz od księcia Wielkopolski mógł podkreślić prawa króla Władysława do tej, najstarszej polskiej dzielnicy. Profesor Zdzisław Zygulski junior postawił, na podstawie analizy symboliki głowicy, fascynującą hipotezę, że Szczerbiec dotarł do rąk Bolesława Pobożnego od rycerzy zakonu templariuszy.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: